پیشگیری و کنترل کرم ساقه‌خوار اروپایی ذرت: نکات کلیدی برای کشاورزان

گیاه ذرت  Zea mays از ﻗﺪﯾﻤﯽﺗﺮﯾﻦ ﮔﯿﺎﻫﺎن زراﻋﯽ به حساب ‌می‌آید ﮐﻪ از ﺧـﺎﻧﻮاده ﮔﺮاﻣﯿﻨـﻪ می باشد. سطح وسیع زیر کشت ذرت در ﻧﻘﺎط ﻣﺨﺘﻠﻒ دﻧﯿﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه است ﮐﻪ آﻓﺎت و ﺑﯿﻤﺎریﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ اﯾﻦ ﻣﺤﺼﻮل را ﻣﻮرد حمله قرار بدهد که مهمترین آنها کرم ساقه خوار ‌ذرت است. کرم ساقه خوار اروپایی ذرت Ostrinia nubilalis ، آفتی ﭘﻠﯽﻓﺎژ با ﻃﯿﻒ وﺳﯿﻊ ﻣﯿﺰﺑﺎﻧﯽ هستند و در دﻧﯿﺎ ﺑﻪ ﺣﺪود ۲۰۰ ﮔﻮﻧﻪ ﮔﯿﺎه ﺧﺴﺎرت وارد ﻣﯽنماید. ساقه خوار اروپایی ذرت یک آفت مخرب ذرت در سراسر دنیا است و اولین هدف تولید ذرت Bt در سال 1996 بود. از آن زمان، جمعیت ساقه خوار اروپایی ذرت به طور قابل توجهی کاهش یافت و کشاورزان برای چندین دهه نگران این آفت دیگر نبودند.

خسارت های وسیعی که این آفت وارد می سازد، کاکل های ذرت تا شده یا شکسته شده نشانه های مشخصی برای فعالیت تغذیه ای لاروها هستند. در بررسی های دقیق‌تر، حفره‌ها در نقاط شکستگی قابل مشاهده هستند و با موادی که در نتیجه سوراخ کردن ساقه توسط لارو و مدفوع آنها تولید می‌شوند پر میشوند. هر دو در محورهای برگ واقع در زیر یافت می شوند. تونل های سوراخ شده در داخل ساقه ممکن است از کاکل ذرت داخل و از بالای ساقه به پایه ساقه برسد. اغلب سوراخ ها و تونل های تغذیه ای ایجاد شده توسط لاروها نیز در گوشه های ساقه ها نیز یافت می شود. تونل ها و سوراخ های حفر شده در امتداد ساقه که توسط سوراخ های مکرر در قسمت های داخلی و خارجی ایجاد می شوند، پایداری مکانیکی گیاه ذرت را مختل می کنند. تا زمانی که فقط قسمت های بالایی ساقه خم شود، می توان از آسیب جدی جلوگیری کرد. اما به خصوص در سال هایی که رعد و برق های مکرر وجود دارد، گیاهان از بخش پایینی شکسته می شوند. در چنین شرایطی، حتی با روش‌های برداشت مستقل به صورت ردیفی، حتی نمی‌توان جلوی بخش زیادی از خسارت را گرفت. علاوه بر این، تغذیه لارو بالغ مانع از تامین آب و مواد مغذی و همچنین انتقال مواد جهت جذب گیاهان می شود. با دو تا سه کاترپیلار ( لارو ) در هر بوته کاهش 10 تا 30 درصدی عملکرد محصول به صورت میانگین در ​​بلندمدت قابل انتظار خواهد بود. علاوه بر این، لاروها با فعالیت بیش از حد خود باعث ایجاد عفونت قارچی نیز می شوند.    Fusarium spp.  مهم‌ترین عامل پوسیدگی قارچی است، آنها باعث پوسیدگی ساقه می شوند و تحت شرایط خاصی مایکوتوکسین هایی تولید می کنند که کیفیت آن را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد.

اقدامات بهداشتی و کنترل در مورد مهمترین آفت ذرت، کرم ساقه خوار اروپایی ذرت، که از سال ها پیش در سراسر مناطق کشت ذرت ایجاد شده است. کرم ساقه خوار اروپایی ذرت مهم‌ترین آفت ذرت است و مشکلات زیادی را برای کشاورزان ایجاد می‌کند. در صورت هجوم گسترده، تلفات قابل توجهی در عملکرد و کیفیت محصولات رخ می دهد. امیدوار کننده ترین اقدام احتیاطی شخم عمیق بقایای ذرت و کاه ذرت است. تنها در صورتی می توان انتظار موفقیت و نتیجه بهبود داشت که این اقدامات بهداشتی توسط همه کشاورزان در مناطق آلوده در طول سال های متوالی انجام شود. در مکان هایی که اجازه شخم زدن تمیز و عمیق بدون کلش باقی مانده را نمی دهند، کنترل مستقیم با حشره کش ها یا عوامل دیگر تاکنون اجتناب ناپذیر است. احتمالاً ارقام ذرت اصلاح شده ژنتیکی نیز در آینده برای کاهش خسارت توسط این آفت در دسترس خواهند بود.

مناطق انتشار 

ساقه خوار اروپایی ذرت بومی غرب آسیا و اروپا است، این آفت اولین بار در آمریکای شمالی در سال ۱۹۱۹ کشف شد. در واقع اوایل دهه 1900 به ماساچوست ایالات متحده وارد شد. در حال حاضر، ساقه خوار اروپایی ذرت را می توان تقریباً در تمام مناطق کشت ذرت در شرق کوه های راکی یافت و از سال 1942 در آیووا نیز وجود داشته است. آفت اقتصادی مزارع ذرت مانیتوبا به صورت پراکنده بوده است. این آفت مهم، از ذرت شیرین ، غلات و علوفه تغذیه می کند. علاوه بر این، کرم ساقه خوار ذرت دارای طیف گسترده ای از گیاهان میزبان دیگر از جمله سیب زمینی، لوبیا، گندم، ارزن، فلفل، سیب، سویا، پنبه و بسیاری از گیاهان درشت آوند و علف های هرز می باشد. حضور ساقه خوار اروپایی ذرت O. nubilalis  در ابتدا به مناطق گرمتر (کشورهای مدیترانه، شکاف راین) محدود بود. در دهه های اخیر، این حشره اکثرا در مناطقی با شرایط آب و هوایی معتدل مستعد گسترش بوده و حضور فعال پیدا کرده است. در اواخر دهه هفتاد برای اولین بار کرم ساقه خوار اروپایی ذرت در بایرن حضور پیدا کرد. از آن زمان به طور وسیع گسترش یافته است و از سال 2005 تقریباً در هر منطقه که ذرت کشت میشود در بایرن یافت می شود. بر اساس برآوردهای سازمان جهانی خواربار (فائو)، سالانه چهار درصد از برداشت ذرت در سراسر جهان توسط این آفت از بین می رود.

كرم ساقه خوار ذرت از جمله آفات كليدي ذرت در ایران است كه در شمال و شمال غرب كشور خسارت زيادي وارد کرده است. پراکنش این آفت در ايران در استان هاي مازندران ، گيلان و آذربايجان شرقي و در منطقـه مغـان در روی ذرت و سورگوم آفت كليدی محسوب میشود.

شکل شناسی

حشره کامل: افراد بالغ ساقه خوار اروپایی ذرت در واقع پروانه های کوچکی هستند که در حالت استراحت مثلثی به نظر می رسند. هر دو جنس خطوط مواج نامنظمی در سرتاسر بال های جلویی خود دارند، ماده ها به رنگ قهوه ای مایل به زرد روشن می باشند در حالی که نرها قهوه ای تیره تر هستند. معمولاً انتهای شکم در پشت بال ها در نرها قابل مشاهده است.

تخم‌: تخم‌های ساقه خوار اروپایی ذرت تا حدودی به شکل مسطح هستند، اما به صورت توده‌های کوچک، مانند فلس‌های ماهی روی هم قرار می‌گیرند. تخم‌ها تا زمانی که آماده تفریخ شوند به رنگ سفید مایل به کرم در می‌آیند، سپس سر سیاه لارو قابل مشاهده است.

لارو: لاروهای جوان ساقه خوار اروپایی ذرت وقتی برای اولین بار از تخم خارج می شوند، سفید کدر با سرهای مشکی مشخصی هستند، سپس با بزرگتر شدن آنها، سر به رنگ قهوه ای تیره در می آید. لاروهای مسن تر ممکن است خاکستری مایل به صورتی یا قهوه ای کم رنگ باشند و دارای یک نوار خاکستری تیره یا ارغوانی در پشت بدن و چهار نقطه کوچک در بالای هر بند بدن باشند.

شفیره: شفیره ساقه خوار اروپایی ذرت قرمز تیره رنگ تا قهوه ای با سر کمی گرد و قسمت انتهایی نوک تیز هستند.

زیست شناسی کرم ساقه خوار اروپایی ذرت

گیاهان میزبان: ساقه خوار اروپایی ذرت چندین گیاه میزبان دارد، اما رایج ترین آنها مزرعه ذرت، ذرت بو داده، ذرت دانه ای، ذرت شیرین، سورگوم، گندم و سبزیجات (فلفل، سیب، لوبیا، سیب زمینی) است. آنها همچنین می توانند انواع علف های هرز مانند دم روباه، علف خوک و برخی دیگر از علف های هرز را نیز آلوده کنند.

چرخه زندگی کرم ساقه خوار اروپائی ذرت: لاروهای بالغ ساقه خوار اروپایی ذرت در بقایای محصول (مانند ساقه ذرت، بلال ذرت) یا ساقه علف های هرز زمستان گذرانی می کنند. در بهار، زمانی که دما از 50 درجه فارنهایت فراتر رفت، رشد خود را از سر می گیرند. پروانه ها بیرون می آیند و برای دریافت رطوبت و یافتن جفت به محل تجمع، به ویژه مناطق چمن انبوه، پرواز می کنند. بزرگسالان تغذیه نمی کنند اما به دنبال مناطقی برای نوشیدن آب هستند. ماده ها بعد از تقریباً دو روز آماده جفت گیری هستند و بعد از سه روز تخم گذاری را شروع میکنند. توده های کوچک تخم در سطح زیرین برگ های ذرت، اغلب در نزدیکی قسمت میانی و نزدیک به ساقه قرار می گیرند. ماده ها ممکن است تا 60 عدد تخم در هر توده تخم بگذارند، اما میانگین آن برای نسل اول و دوم به ترتیب 15 و 30 تخم در هر تخم گذاری است. یک ماده در مدت 10 شب تا 400 تخم می گذارد. بسته به دما،لاروها پس از 3-7 روز از تخم بیرون می آیند و شروع به تغذیه از گیاه می کنند. لاروها دارای پنج سن لاروی هستند که تقریباً 22-24 روز طول می کشد اما ممکن است بسته به دما بیش از 30 روز طول بکشد. بالغین حدود 7-10 روز بعد از شفیرگی خارج می شوند. حداقل دو نسل ساقه خوار اروپایی ذرت در آیووا وجود دارد. گاهی اوقات، یک نسل سوم هم ممکن است در تابستان هایی که طولانی تر است ایجاد شود.

پراکندگی و گسترش: نحوه پراکندگی افراد بالغ ساقه خوار تا حدودی پیچیده است. مکان‌های تجمع نقش مهمی در چرخه حیات این آفت دارند و اغلب از این مناطق می‌آیند . محل های تجمع مناطقی با پوشش گیاهی متراکم، معمولاً چمن در حصارها، خندق ها و خطوط حفاظتی هستند. توده های متراکم سویا نیز ممکن است به عنوان محل تجمع نقش داشته باشند. شبنم در این قسمت ها بهتر ماندگاری دارد که باعث میشود افراد بالغ از این نواحی برای استراحت، جفت یابی و آبگیری استفاده می کنند و همچنین برای جنس ماده قبل از انتشار فرمون های جنسی آب آشامیدنی لازم است. افراد بالغ معمولاً حوالی غروب محل تجمع را ترک می کنند و قبل از طلوع آفتاب بازمی گردند، اما نه لزوماً به همان مکان های قبلی، جنس ماده عمدتاً محل تجمع را ترک می کنند تا در شب روی گیاهان میزبان تخم گذاری کنند.

نحوه خسارت ساقه خوار اروپایی ذرت

لاروهای ساقه خوار اروپایی ذرت، مرحله خسارتزای زندگی این آفت هستند و می توانند تقریباً از هر قسمت بالایی گیاه ذرت تغذیه کنند. این تغذیه باعث صدمات اقتصادی شدیدی می‌شود. لاروهای جوان (سن اول و دوم) ممکن است پس از تغذیه از برگ ها اثر شیشه ای از خود به جای بگذارند، زیرا آنها فقط از مزوفیل برگ تغذیه و مصرف می کنند. لاروهای جوان همچنین ممکن است سوراخ هایی را از طریق برگ ها در در هنگام چرخش بجوند، که با اینکار یک سری سوراخ متوالی در کنارهم ایجاد می کند. لاروها همچنین ممکن است در قسمت میانی برگ نیز تونل ایجاد کنند و باعث شکستن برگ هم شوند یا ممکن است به داخل ساقه تونل بزنند. در طول مراحل زایشی رشد ذرت، لاروها ممکن است از برگ ها یا قسمت های دیگر با ایجاد تونل وارد کاکل ذرت شوند، اما آسیب اصلی ناشی از تونل زدن در قسمت ساقه گوش یا ساقه می باشد. لاروهای نسل دوم عمدتاً تا زمانی که شروع به تونل زدن کنند روی گرده ها زنده می مانند.

تغذیه توسط لاروهای این آفت منجر به رشد ضعیف بلال، شکستگی ساقه یا افتادگی قسمت گوش می شود. هوای خشک یا طوفان های اواخر فصل نیز ممکن است منجر به شکستن ساقه یا از دست دادن گوش ها قبل از برداشت شود. تغذیه لارو در مراحل اواسط رویشی رشد ذرت  نسبت به لاروهایی که تغذیه را در مراحل زایشی آغاز می کنند، تأثیر بیشتری بر کاهش عملکرد بالقوه دارد. تنش خشکی پس از حفر تونل توسط ساقه خوار اروپایی ذرت می تواند این تلفات را تشدید کند و منجر به کاهش 12 درصدی عملکرد دانه به ازای هر لارو در هر بوته شود. اگرچه تغذیه مستقیم از دانه‌ها معمولاً برای ساقه خوار اروپایی در ذرت مزرعه ناچیز است، تغذیه می‌تواند اجازه ورود پاتوژن‌های قارچی را به قسمت گوش بدهد که می‌تواند نگرانی‌های جدی برای سلامتی انسان و حیوانات ایجاد نماید.

پایش یا پیشاهنگی

برای ارزیابی جمعیت و تعیین اینکه آیا احتمال ضررهای اقتصادی وجود دارد یا خیر، لازم است برای ساقه خوار اروپایی ذرت پایش انجام شود. زمان‌بندی بهینه در استفاده از حشره‌کش‌ها برای حصول اطمینان از انجام موفقیت آمیز و همچنین از لحاظ اقتصادی بسیار مهم است. آغاز پایش بر اساس مجموع روزهای درجه از زمان بیوفیکس است که به معنای زمانی است که اولین شب‌پره بالغ در بهار به دام افتاده است.

به دام انداختن پروانه: از آنجایی که زمان دقیق پایش تا حد زیادی به ردیابی درجه روزهای رشد (GDD) از اولین فعالیت بالغین بستگی دارد، برنامه ریزی برای نظارت بر پروانه ها در بهار هر سال بسیار مهم است. بدین منظور از تله های فرمونی استفاده می شود که از طعمه های مصنوعی برای جذب نرها به تله دلتا یا تله قیفی استفاده می کنند. تله‌های بالی که برای گونه‌های دیگر پروانه‌ها استفاده می‌شوند، در گرفتن ساقه خوار اروپایی ذرت چندان مؤثر نیستند و نباید برای این منظور استفاده شوند. تله های سطلی نیز توصیه نمی شوند.

در اوایل تا اواسط ماه اردیبهشت، در نزدیکی مزرعه ذرت احتمالاً محل تجمع پروانه‌های ساقه خوار اروپایی ذرت می باشند. پایه تله را در ارتفاع مناسب با پوشش گیاهی قرار دهید. تله ها را مرتب بررسی کنید: برای اطمینان از شناسایی پروانه ها، هر روز ترجیحا داده ها بررسی شود، با این حال، برنامه ریزی کنید که تله ها را حداقل یک بار در هفته چک کنید. هر 4-6 هفته یک بار تله های فرمونی را عوض کنید و مطمئن شوید که آنها را به درستی دور بیندازید. هنگامی که اولین پروانه شکار شد (بیوفیکس)، دیگر برای نظارت بر این آفت تله به منظور به دام انداختن نیازی نیست. با این حال، تله ها می توانند دوباره در ماه ژوئیه برای گرفتن پروانه های نسل دوم در مزرعه قرار داده شوند.

نسل اول – پایش لارو: برای نسل اول ساقه خوار اروپایی ذرت پایش را در 170 درجه روز رشد (GDD) را پس از شناسایی اولین پروانه در بهار یا شروع در مرحله رشد ذرت آغاز کنید. به دنبال لارو باشید، خسارت تغذیه ای در ناحیه حلقه، یا تغذیه از برگ های جوان است. برای تعیین اینکه آیا استفاده از حشره کش ضروری است یا خیر، از 20 گیاه متوالی در پنج منطقه مزرعه (کلی 100 گیاه) در هر 50 هکتار نمونه برداری کنید. در پدیدار شدن خسارت در تغذیه از برگ بایستی به دنبال لارو باشید. گیاهانی که تغذیه برگی ندارند بعید است لارو در آنها فعال باشد و وجود داشته باشند. اگر گیاهان آسیب تغذیه ای دارند، برگها را از حلقه بیرون بکشید تا لاروها و پارگی را پیدا کنید.

نسل دوم – پایش توده تخم: جستجو برای نسل دوم ساقه خوار اروپایی ذرت کاملاً با جستجوی اوایل فصل متفاوت است و تمرکز بر روی توده های تخم است. ابتدا، تعیین کنید که تخم‌گذاری از چه زمانی آغاز شده است بر اساس بیوفیکس و GDD. تخمگذاری معمولاً 1192 GDD پس از شکار اولین پروانه در بهار آغاز می شود، اما به طور کلی در طی 20 روز از مرحله رشد ذرت شروع می شود. 8 تا 10 روز پس از اولین تاریخ تخم گذاری برای تعیین تراکم تخم در مزرعه، پایش را آغاز کنید. برای تعیین اینکه آیا استفاده از حشره کش ضروری است یا خیر، از 20 گیاه متوالی در پنج منطقه مزرعه (کل 100 گیاه) در هر 50 هکتار نمونه برداری کنید. به دنبال توده های تخم روی برگ بلال، سه برگ در بالای بلال، و سه برگ در زیر بلال (در کل 7 برگ ) باشید تا تعداد توده های تخم در هر بوته را تعیین کنید.

نکات شناسایی! اگر قصد دارید لاروهای ساقه خوار اروپایی ذرت را پیدا کنید که درون ساقه نفوذ کرده‌اند، از برش ساقه با چاقو خودداری کنید. در عوض، ساقه را به آرامی از قسمت‌هایی که نازک‌تر و نرم‌تر به نظر می‌رسند، بکنید تا لاروها را پیدا کنید. گاهی اوقات می‌توانید لاروها را درون ساقه با گرفتن ساقه و احساس کردن نواحی‌ای که دیگر “نرم” نیستند پیدا کنید. همچنین، ممکن است گاهی اوقات مدفوع روی سطح ساقه یا سوراخ‌هایی که لاروها از آنجا وارد یا خارج شده‌اند، پیدا کنید.

ساقه‌های نرم ناشی از وجود لاروها است، تونل‌زنی لاروهای ساقه خوار اروپایی ذرت می‌تواند منجر به ایجاد یک ساقه “نرم” شود و فراس می‌تواند درون ساقه یا در اطراف سوراخ‌های ورودی بر روی ساقه پیدا شود.

بهترین روشهای  کنترل ساقه خوار اروپایی ذرت که توصیه میشود:

کنترل فرهنگی: کاشت بسیار زودهنگام ذرت به احتمال زیاد باعث آلودگی بیشتر به لاروهای نسل اول می‌شود، اما کاشت دیرهنگام می‌تواند در نسل دوم برای ماده‌ها جذاب باشد که تخم‌گذاری می‌کنند. از آنجا که لاروهای نسل دوم بیشتر در بخش پایینی گیاه تغذیه می‌کنند و ممکن است باعث شکستگی ساقه یا بلال شوند، برداشت زودهنگام مزارع آلوده می‌تواند از کاهش محصول به دلیل ریزش بلال‌ها و افتادن گیاه جلوگیری کند. هیبریدهایی با ساقه‌های محکم‌تر و ساقه‌های بلال بزرگ‌تر نیز ممکن است به کاهش ریزش بلال کمک کنند.

روش‌های خاک‌ورزی نیز می‌توانند بر روی لاروهای زمستان‌گذران ساقه‌خوار اروپایی ذرت تأثیر بگذارند. با این حال، برای اثرگذاری قابل توجه بر جمعیت کلی، باید تخریب لاروها در سطح منطقه‌ای انجام شود. بالغین ساقه‌خوار ذرت پس از ظهور در بهار در سراسر محیط پراکنده می‌شوند، بنابراین تخریب لاروها به‌طور مستقیم برای مزرعه فایده‌ای نمی‌رساند. به دلیل پراکندگی بالغین، نباید انتظار داشت که مزارع بدون خاک‌ورزی فعالیت بیشتری از ساقه‌خوار ذرت داشته باشند.

مواد محافظ گیاهی: هیبریدهای ذرت حاوی پروتئین‌های Bt کریستالی (پروتئین‌های Cry) از زمان معرفی آن‌ها در سال 1996 در مدیریت ساقه ‌خوار اروپایی ذرت بسیار موثر بوده‌اند و استفاده گسترده از این هیبریدها منجر به سرکوب جمعیت‌های ‌این آفت در سطح منطقه در طی چندین دهه شد. اگرچه Bt برای ساقه خوار اروپایی ذرت موفقیت آمیز بوده است، ایجاد مقاومت و گسترش مقاومت اخیر در کانادا و کانکتیکات یادآوری کننده این مطلب است که برای پایش موفقیت آمیز و کنترل این آفات، مدیریت تلفیقی آفات (IRM) بسیار کاربردی است.

مدیریت کرم ساقه‌خوار اروپایی ذرت معمولاً با استفاده از هیبریدهای ذرت Bt به طور مؤثر انجام می‌شود، اما بررسی و مدیریت آن به‌ویژه در مزارع غیر Bt یا مزارع با محصولات با ارزش بالا (مثل ذرت‌های خوراکی) بسیار حیاتی است. علاوه بر این، با توجه به ایجاد مقاومت در سایر مناطق، درک مدیریت کرم ساقه‌خوار اروپایی ذرت از اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد، به‌ویژه اگر شکست‌هایی در مزارع میانه‌غربی آمریکا تشخیص داده شود.

پیگیری رشد و توسعه: همان‌طور که در بخش بررسی و شناسایی ذکر شد، رشد و توسعه کرم ساقه‌خوار اروپایی ذرت را می‌توان با استفاده از روزهای درجه رشد (GDD) پیش‌بینی کرد، اما دقت این پیش‌بینی به تشخیص پروانه ها در بهار بستگی دارد.

عوامل مرگ و میر غیر زنده: مرگ و میر لاروها در 48 ساعت اول پس از خروج از تخم بسیار زیاد است، بادهای خشک، دمای بالا و بارندگی شدید ممکن است 70 درصد یا بیشتر از لاروهای تازه بیرون آمده از تخم ث را از بین ببرند.

شخم عمیق زیر پاجوشهای ذرت

در تولید ذرت سیلویی، خرد کردن یا قطع کردن گیاهان ذرت از ارتفاع بسیار پایین می تواند جمعیت کرم ساقه خوار اروپایی ذرت را برای سال بعد کاهش دهد. خرد کردن کلش و کاه توسط تیلر چرخان یا دیسک خراش دهنده نیز برای کشتن لاروها ها مناسب هستند. اما تجربه نشان داده است که این اقدامات به تنهایی جهت نگه داشتن جمعیت کرم‌ ساقه خوار اروپایی ذرت زیر آستانه خسارت کافی نیست. تنها یک شخم عمیق (25 سانتی متری) و تمیز در زیر کاه و بقایای ذرت یک روش کنترلی است که میتواند در دراز مدت موفقیت را نوید دهد. بنابراین، به پروانه های ماده جهت جفت گیری و تخم گذاری را که قرار است از مرحله شفیرگی خارج شوند اجازه خروج از خاک را نمیدهند. اگر کشت عمیق خاک در کل منطقه آلوده انجام شود، کرم ساقه خوار اروپایی ذرت به سختی امکان گسترش و پراکندگی بیشتر را خواهد داشت . در اکثریت موارد اقدامات کنترلی زیادی لازم نیست. شخم زدن زیر بقایای ذرت خطر سم فوزاریوم را برای گندم زیر کشت به طور همزمان نیز کاهش می دهد.

با در نظر گرفتن جنبه های اقتصادی یا روش های تولید گیاه، کار شخم زدن بدون گاوآهن می تواند منطقی باشد. در برخی موارد شخم زدن به دلایل حفاظت از فرسایش امکان پذیر نیست. در خاک های بسیار رسی یا کم عمق از ابتدا خاک ورزی عمیق را باید حذف کرد. در این شرایط، روش های زیر برای کاهش خسارت این آفت موجود است.

کنترل شیمیایی: کاربرد آفت‌کش‌ها از نظر زمانی یکی از جنبه‌های بحرانی در کنترل کرم ساقه‌خوار ذرت در مزارغ است و این موضوع به چند دلیل اهمیت دارد. اول، بیشتر آفت‌کش‌هایی که در محصولات زراعی استفاده می‌شوند، ماندگاری طولانی ندارند و تنها در یک دوره زمانی کوتاه لاروها را از بین می‌برند و اغلب تحت تأثیر شرایط محیطی قرار می‌گیرند. دوم، زمانی که لاروها وارد گیاه شوند، کنترل با آفت‌کش‌ها دیگر مؤثر نخواهد بود.

کاربردهای زودهنگام که لاروهای نسل اول را هدف قرار می‌دهند می‌توانند موثر باشند، به شرطی که لاروها هنوز از بخش داخلی گیاه تغذیه کنند. کاربردهای دیرهنگام که لاروهای نسل دوم را هدف قرار می‌دهند باید قبل از ورود لاروها به ساقه یا بلال انجام شود. برای هر دو نسل، آفت‌کش‌ها باید 10 تا 14 روز پس از شروع تخم‌گذاری استفاده شوند تا با یک نوبت کاربرد کنترل کافی حاصل شود.

در اینجا باید به سموم  پایرتروئیدهای مصنوعی و سموم فسفره به ترتیب مانند Baythroid 50  750) میلی لیتر در هکتار) و فوزالن (3 لیتر در هکتار) اشاره کرد. این محصولات فقط بر روی لاروهای ساقه خوار اروپایی ذرت تاثیر می گذارند. به همین دلیل، سمپاشی باید زمانی انجام شود که اولین کاترپیلارها شروع به سوراخ کردن در ساقه ذرت میکنند.

بر اساس تجربه، این وضعیت در فصل برداشت رخ می‌دهد. از آنجایی که در این زمان ذرت به ارتفاع حدود ۱.۵ متر رسیده است، استفاده از تراکتور با ارتفاع بالا ضروری است تا از خسارات ناشی از عبور و مرور جلوگیری شود. سمپاشی های خیلی زود بخشی از دوره موثر را از بین می برند، موفقیت با این روش کنترل به ترتیب کاهش می یابد. ردیابی‌های ما نشان داده است که با ث زمان‌بندی ایده‌آل، در میانگین چند سال بازدهی را تا 75 درصد می‌توان به دست آورد. با این حال، باید در نظر گرفت که سمپاشی با حشره کش ها به همان اندازه موجودات مفید را تحت تاثیر نیز قرار میدهد. در برخی از سال ها که کفشدوزک ها و بال توری های سبز حذف شده اند با این شیوه کنترلی،با هجوم گسترده شته ها در کرت های ذرت تیمار شده مواجه شده اند.

کنترل بیولوژیکی

دشمنان طبیعی: تخم‌ها و لاروهای ساقه خوار اروپایی ذرت مورد حمله شکارچی‌ها (‌ کفشدوزک ها، بال توری‌ها، عنکبوت‌ها، سوسک های گل و کنه‌های شکارچی)، پارازیتوئیدها (زنبورها و مگس‌ها) مانند  Trichogramma و Habrobracon  و پاتوژن‌ها مثل قارچ Beauvaria bassiana و باکتری Bacillus thuringiensis  قرار می‌گیرند. ترکیب این عوامل کنترل بیولوژیکی می تواند به طور متوسط ​​7.5 درصد از لاروهای ساقه خوار اروپایی ذرت را از بین ببرند. کاهش استفاده از حشره‌کش‌های شیمیایی می‌تواند به تقویت این عوامل جهت کنترل زیستی کمک کند. این عوامل معمولاً عمومی‌ هستند و می‌توانند به دیگر آفات نیز حمله کنند.

‏ زنبورهای تریکوگراما Trichogramma  پارازیت تخم های خود را در دسته های تخم ساقه خوار اروپایی ذرت قرار میدهند. پس از چند روز نسل جدیدی از زنبورهای پارازیت به جای لاروهای ساقه خوار اروپایی ذرت، مشاهده می شوند که بلافاصله به دنبال دسته های مناسبی از تخم های ساقه خوار ذرت برای نسل بعدی خود می گردند. زنبورهای مفید را می توان به ترتیب در قطعات ذرت در معرض خطر نابودی در بسته ها یا کپسول های مقوایی کوچک نام تجاری “Trichocap” و یا ظروف کوچک  “Trichosafe” قرار داد. مزیت این روش این است که سایر موجودات مفید مانند کفشدوزک آسیب نمی بینند و نیازی به هیچ امکاناتی دیگر به منظور کنترل جهت استفاده نیست. اگر زنبورهای مفید در ابتدای دوره پرواز ساقه خوار ذرت و یک بار دیگر هشت تا ده روز بعد آزاد شوند، اثر خوبی جهت کنترل حاصل می شود. تحت این شرایط در آزمایش‌های ما، می‌توان تعداد کاترپیلارها را به طور متوسط ​​در چند سال تا 55 درصد کاهش داد. در ارتباط با آلودگی متوسط، این اثربخشی معمولاً برای جلوگیری از تلفات محصول کافی است. در صورت بارندگی شدید (رعد و برق) بلافاصله پس از رهاسازی، زنبورهای پارازیت تا حد زیادی آسیب می بینند. در این صورت موفقیت این روش کنترل به طور قابل توجهی کاهش می یابد.

آفتکش های میکروبی: یک روش دیگر استفاده از پاتوژن حشرات است به طور مثال باکتری باسیلوس تورنجینسیس است. این حشره‌کش بیولوژیک با نام تجاری «دیپل» تنها بر روی لارو‌های ساقه ‌خوار اروپایی ذرت مؤثر است. به همین دلیل، شرایط عملیاتی مشابهی برای پیرترویدهای مصنوعی اعمال می شود. با توجه به تجربیات قبلی هیچ آسیبی به موجودات مفید وارد نمی شود. با این حال، این آماده سازی تأثیر جزئی در آزمایشات ما داشت. موفقیت کنترل کمتر از 30 درصد بود. با تابش شدید آفتاب اثر محصول تنها چند روز باقی می ماند.

تله های فرمونی : فرمون ساقه‌خوار اروپایی ذرت (Ostrinia nubilalis) یکی از ابزارهای مهم در مدیریت تلفیقی این آفت به شمار می‌رود. این آفت، به ویژه در مزارع ذرت، خسارت زیادی وارد می‌کند و از طریق لاروهای خود ساقه‌های ذرت را تغذیه کرده، باعث کاهش عملکرد محصول می‌شود.

فرمون جنسی ساقه‌خوار اروپایی ذرت

فرمون جنسی ساقه‌خوار اروپایی ذرت به منظور جلب جنس نر مورد استفاده قرار می‌گیرد. فرمون‌ها مواد شیمیایی طبیعی هستند که حشرات ماده آن‌ها را ترشح کرده و نرها را برای جفت‌گیری به سمت خود جذب می‌کنند. در مورد Ostrinia nubilalis، فرمون جنسی از چندین جزء مختلف تشکیل شده است که معمولاً شامل ترکیبات زیر هستند:

• (Z)-11-Tetradecenyl acetate
• (E)-11-Tetradecenyl acetate

این ترکیبات در نسبت‌های خاصی استفاده می‌شوند تا کارآیی در جذب نرها بیشتر شود.

کاربردهای فرمون در کنترل ساقه‌خوار ذرت

1. پایش جمعیت: یکی از کاربردهای رایج فرمون جنسی، استفاده در تله‌های فرمونی برای پایش جمعیت این آفت است. با استفاده از این تله‌ها، کشاورزان و کارشناسان می‌توانند زمان دقیق حضور آفت در مزرعه را تشخیص داده و اقدامات کنترلی مناسب مانند استفاده از آفت‌کش‌ها را در زمان بهینه انجام دهند.
2. تله‌گذاری انبوه: در این روش، فرمون جنسی برای جلب تعداد زیادی از نرها و کاهش توانایی ماده‌ها در جفت‌گیری استفاده می‌شود. با کاهش تعداد جفت‌گیری موفق، جمعیت آفت در نسل‌های بعدی کاهش می‌یابد.
3. اختلال جفت‌گیری: در این روش، فرمون جنسی در مقادیر زیاد در مزرعه منتشر می‌شود تا حشرات نر نتوانند محل ماده‌ها را پیدا کنند و در نتیجه، جفت‌گیری کاهش می‌یابد.

مزایای استفاده از فرمون

• هدف‌گذاری دقیق: فرمون‌ها به طور اختصاصی گونه هدف را جذب می‌کنند و تأثیرات منفی روی سایر موجودات ندارند.
• کاهش استفاده از آفت‌کش‌های شیمیایی: با استفاده از تکنیک‌هایی مانند تله‌گذاری انبوه و اختلال جفت‌گیری، می‌توان نیاز به سموم شیمیایی را به میزان قابل توجهی کاهش داد.
• سازگاری با محیط زیست: فرمون‌ها تجزیه‌پذیر بوده و باقی‌مانده‌ای در محصولات و محیط زیست بر جا نمی‌گذارند.

چالش‌ها

با وجود تمام مزایای استفاده از فرمون، این روش نیاز به برنامه‌ریزی دقیق دارد. عواملی مانند تراکم آفت، شرایط اقلیمی و موقعیت مزرعه باید به دقت مورد بررسی قرار گیرند تا نتایج مطلوب به دست آید.

در ایران، این روش کنترل آفت به طور فزاینده‌ای مورد توجه قرار گرفته و نتایج موفقیت‌آمیزی در کنترل آفات کشاورزی مختلف از جمله ساقه‌خوار ذرت نشان داده است.

حرف آخر:

 استفاده از فرمون جنسی در کنترل ساقه‌خوار اروپایی ذرت (Ostrinia nubilalis) به عنوان یک روش کارآمد و سازگار با محیط زیست، نقش مهمی در مدیریت پایدار این آفت دارد. این فناوری نه تنها به پایش دقیق جمعیت آفت کمک می‌کند، بلکه از طریق تکنیک‌هایی نظیر تله‌گذاری انبوه و اختلال جفت‌گیری می‌تواند به کاهش قابل توجه استفاده از آفت‌کش‌های شیمیایی منجر شود. به دلیل دقت بالا و تأثیر کم بر سایر موجودات زنده، فرمون‌ها یکی از ابزارهای مهم در مدیریت تلفیقی آفات محسوب می‌شوند. با وجود چالش‌هایی در پیاده‌سازی، به‌ویژه در تنظیم شرایط بهینه، تجربه‌های موفق در ایران نشان می‌دهد که این رویکرد می‌تواند به کاهش خسارت‌ها و بهبود تولیدات کشاورزی منجر شود.

خرید فرمون جنسی کرم ساقه خوار اروپایی ذرت

شرکت زیست بانی پایا با ارائه فرمون‌های باکیفیت برای کنترل آفات، از جمله فرمون کرم ساقه‌خوار اروپایی ذرت، به کشاورزان کمک می‌کند تا به طور مؤثر و ایمن با این آفت مخرب مقابله کنند. این فرمون‌ها با تقلید از مواد شیمیایی طبیعی که آفات نر برای جفت‌یابی استفاده می‌کنند، آن‌ها را به دام انداخته و از تولید مثل آن‌ها جلوگیری می‌کنند. خرید فرمون کرم ساقه‌خوار اروپایی ذرت از شرکت زیست بانی پایا، روشی کم‌خطر و زیست‌محیطی برای محافظ از محصولات است. همچنین، این شرکت انواع تله‌های مرتبط با این آفت را نیز در دسترس دارد که به کشاورزان کمک می‌کند تا کنترل دقیق‌تر و مؤثرتری بر روی آفات داشته باشند.